Ünite 3 · Ticari mal ve KDV

Satılan malın maliyeti (SMM) hesaplama ve 621 kaydı

Aralıklı envanter yönteminde satışlarda maliyet kaydı yapılmaz. Dönem sonunda stok sayılır ve satılan malın maliyeti formülle bulunur.

Bulunan tutar 153 Ticari Mallar'dan çıkarılıp 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ne aktarılır. Böylece 153'te yalnız sayımda bulunan mal kalır.

Kural

Satılabilir mal = Dönem başı stok + Alışlar − Alış iadeleri
Satılan malın maliyeti (SMM) = Satılabilir mal − Dönem sonu stok (sayım)
Brüt satış kârı = Net satışlar − SMM

Aralıklı envanterde SMM dönem sonunda kaydedilir: 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti borç, 153 Ticari Mallar alacak. Böylece 153'te yalnız sayımda bulunan mal kalır.

Örnek Dönem başı stok 40.000, alışlar 160.000, alış iadeleri 10.000, sayımda 50.000 TL mal var: SMM 140.000 TL.

Hesap	Borç	Alacak
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)	140.000,00
153 Ticari Mallar		140.000,00

Çözümlü örnek

İşlem Dönem sonu: dönem başı stok 32.000 TL, dönem içi alışlar (iadeler düşülmüş) 185.000 TL. Sayımda 72.000 TL tutarında mal bulundu. Satılan malın maliyetini kaydet.

Hesap	Borç	Alacak
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)	145.000,00
153 Ticari Mallar		145.000,00

SMM = 32.000 TL + 185.000 TL − 72.000 TL = 145.000 TL: 621 borç, 153 alacak. 153'te yalnız sayımdaki 72.000 TL kalır.

Kendin dene

Kaydı hesap kodları ve tutarlarla yaz; kurallar kontrol eder ve hatanın nedenini söyler.

İşlem

Dönem sonu: dönem başı stok 58.000 TL, dönem içi alışlar (iadeler düşülmüş) 91.000 TL. Sayımda 52.000 TL tutarında mal bulundu. Satılan malın maliyetini kaydet.

Cevabı göster

Hesap	Borç	Alacak
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)	97.000,00
153 Ticari Mallar		97.000,00

SMM = 58.000 TL + 91.000 TL − 52.000 TL = 97.000 TL: 621 borç, 153 alacak. 153'te yalnız sayımdaki 52.000 TL kalır.

Sık yapılan hatalar

620 üretilen mamullerin satış maliyeti içindir. Ticari malın maliyeti 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ne yazılır.
Kaydedilen sayımdaki mal değil, satılan malın maliyetidir: dönem başı + alışlar − dönem sonu stok.

Sık sorulanlar

Sürekli envanterde fark nedir?: Sürekli envanter yönteminde her satışta maliyet kaydı da yapılır: satılan malın maliyeti kadar 621 borç, 153 alacak. Aralıklı envanterde bu kayıt dönem sonunda toplu yapılır.
Brüt satış kârı nasıl bulunur?: Net satışlardan satılan malın maliyeti düşülür. Net satışlar, brüt satışlardan satış iadeleri ve indirimleri (61 grubu) düşülerek bulunur.